--> No. 19

Notes on Phoenix

Periode 2006 / Project Notes on Phoenix / Opdrachtgever kkTU | HRO  / Locatie Phoenix, Arizona USA / Met Maarten Struijs


Phoe­nix is de snel­st groei­en­de stad in de USA. De po­pu­la­tie zal zich de ko­men­de twin­tig jaar ver­dub­be­len naar cir­ca 6 mil­joen in­wo­ners in 2025. Een crui­se van oost naar west, van noord naar zuid, da­gen ach­ter­een le­vert de vol­gen­de no­ti­ties ten aan­zien van de sprawl op.

I– ur­ban growth

1.Apa­che Junc­ti­on:

mo­bi­le ho­mes, mo­bi­le ho­mes and mo­re mo­bi­le ho­mes. Aan het ein­de van de stad ligt het Lost Dut­ch­men Sta­te­Park, re­li­kwieën van goud­zoe­kers in de woes­tijn...

2.Scotts­da­le:

‘the most li­va­ble to­wn in the world’. Rijk en wel­va­rend het be­te­re pu­bliek wordt be­diend in een Ita­li­aan­se for­ti­fi­ca­tie van voor­zie­nin­gen in de open­ba­re ruim­te. Hoe werkt de cli­ma­te-con­trol, de be­wa­king, de toe­gan­ke­lijk­heid van on­ge­wenste be­zoe­kers? Hoe open­baar is dit ge­bied ei­gen­lijk??? Ge­luk­kig er is ook skin-ca­ba­ret.

3.Foun­tain Hills:

tus­sen cac­tus­sen een ein­de­lo­ze zee van vil­la’s en Frank LLoyd’s Ta­lies­in-West.

4.Ca­re­free:

it’s all in the na­me. Het rui­ge woes­tijn land­schap draagt let­ter­lijk het wo­nen tus­sen het open­baar ge­bied en de wo­ning is een na­tuur­lij­ke af­stand ge­scha­pen. Lei­su­re La­ne, Well Way en Res­tin Road het ge­luk ligt aan de rand van Phoe­nix.

5.Sun-Ci­ty / Young­to­wn (1968 op­ge­richt door Del Webb)

kent al­leen huis­hou­dens met­m­in­stens een per­soon ou­der dan 55 jaar. Sun-Ci­ty en Young­to­wn be­staan uit  vrij­staan­de wo­nin­gen gren­zend aan­groe­ne golf­ba­nen een re­cre­a­tie vij­ver, een enor­me ver­za­me­ling ker­ken,zie­ken­hui­zen, be­gra­fe­nis­on­der­ne­min­gen, al­les in groe­ne set­ting. Niets geen ga­ted com­mu­ni­ty maar de leef­tijds­grens en neigh­bour­hod wat­chers hou­den de wijk­on­der con­tro­le. In Sun-Ci­ty zijn geen scho­len, is geen kin­der­op­vang of an­de­re kind­ge­re­la­teer­de voor­zie­nin­gen: daar­door zijn de be­las­ting­voor­de­len groot. Ie­de­re coun­ty stelt im­mers zijn ei­gen be­las­ting sa­men: in­wo­ners van Sun-Ci­ty­be­ta­len slechts 6,3% aan be­las­ting te­gen de 9% in de rest van de me­tro­pool.

6.Tem­pe is de uni­ver­si­teits­stad bij uit­stek lo­ka­le ge­zel­lig­heid, een uit­ge­strek­te maar vol­ge­bouw­de cam­pus met een paar ar­chi­tec­to­nische hoog­stand­jes.

6.Mesa is be­dui­dend ar­mer al­le wo­nin­gen zijn ge­si­tu­eerd ach­ter een hek of muur. Een muur wan­neer het om re­la­tie­ve wel­vaart gaat, een hek wan­neer de ar­moe­de­zicht­baar wordt. Voor­zie­nin­gen in ke­ten­be­heer her­ha­len zich om de zo­veel mijl de zo­ge­naam­de block-bus­ters.

7.Op de grens met Pa­ra­di­se Val­ley staat in het in­di­a­nen­re­ser­vaat naast een enorm trai­ler­park een groot ca­si­no. In­di­a­nen wor­den hier rijk of arm, t is net Zuid-Afri­ka. Gas­ten wor­den per golf-car naar hun au­to te­rug­ge­bracht.

8.Gil­bert: ga­ted com­mu­ni­ties aan de rand van de laat­ste (?) ak­ker­bouw­vel­den. Phoe­nix is van oor­sprong een agra­rische ne­der­zet­ting, ont­wik­keld bij de bron (Salt-ri­ver). Te­gen­woor­dig wordt de werk­ge­le­gen­heid ge­ge­ne­reert door tech­no­lo­gie, in­du­strie en bouw­nij­ver­heid.

9.Phoe­nix: is ver­re­weg de groot­ste ge­meen­te in Poe­nix me­tro­po­li­tan area, maar ook­het oud­ste en meest ver­ste­de­lijk­te deel. Sky-Har­bor en CBD lig­gen op een steen­worp af­stand van el­kaar, de ver­schil­len­de cen­tra be­die­nen ie­der een ei­gen doel­groep.

 

II– fast de­vel­op­ment by sha­dow-gover­ments

De stad ont­wik­kelt zich mijl voor mijl, de ont­wik­ke­laar maakt de dienst uit het is niet de over­heid die be­paalt wat er ge­bouwd gaat wor­den. Wel zorgt de over­heid via het ge­meen­te­lijk be­las­ting­sys­teem voor de aan­leg van de­hoofd­struc­tu­ren: hoofd­we­gen en snel­we­gen, wa­ter en elek­tri­ci­teit. De in­vul­ling van de­ze ba­sis wordt ge­re­a­li­seerd door ont­wik­ke­laars, die op­tre­den als een­soort se­mi-over­he­den. Zij dra­gen ook de zorg voor de zie­ken­hui­zen, de brand­wee­ren de po­li­tie, de win­kel­cen­tra, nuts­voor­zie­nin­gen, par­ken, noem maar op. Het he­le are­aal aan pu­blie­ke voor­zie­nin­gen is ge­pri­va­ti­seerd, waar­door er  zo­ge­naam­de ‘sha­dow-gover­ments’ kun­nen ont­staan, die de dienst uit­ma­ken. Zij kun­nen dit doen mid­dels het hef­fen van ‘be­las­tin­gen’ / het ver­re­ke­nen van kos­ten voor ge­le­ver­de dien­sten, het stel­len van re­gels en het con­tro­le­ren daar­van ze zijn niet ge­ko­zen maar wor­den ge­kocht. Het is dan ook niet ver­won­der­lijk dat ie­de­re vier­kan­te mijl vei­lig is af­ge­ba­kend, en dat ie­der­een, rijk en arm, in al­ler­lei vor­men van ga­ted com­mu­ni­ties woont.

 

III– ‘form fol­lows fear’ ex­ten­si­ons

Vol­gens de le­zing van Nan El­lin (2301 2005) il­lu­streert de­ze ont­wik­ke­lings­po­li­tiek de form fol­lows fi­nan­ce: prij­zen be­pa­len hoe de stad zich ont­wik­keld. Het over­gro­te deel van de ont­wik­ke­lin­gen wordt ge­fi­nan­cierd door pri­va­te in­ves­teer­ders, slechts 4% komt­tot stand door pu­blie­ke gel­den. De­ze ont­wik­ke­lings­po­li­tiek is er ook de­bet aan het feit dat er geen her­ont­wik­ke­lings­plan­nen voor de ou­de­re de­len van de stad, zo­als bij­voor­beeld de CBD, wor­den ge­maakt en de stad voor­als­nog al­leen mo­n­o­func­ti­o­neel lijkt te ont­wik­ke­len. Een ge­volg van de­ze ont­wik­ke­lings­po­li­tie­kis het es­ca­pis­me Form fol­lows fear. De angst voor de open­ba­re ruim­te­ver­taalt zich in  het op­slui­ten bin­nens­huis en ma­ni­fes­teert zich in ga­ted-com­mu­ni­ties ge­richt op een be­gren­zing­van het in­di­vi­du, op­ti­ma­le vei­lig­heid, be­waakt, af­ge­schermd in vei­li­ge buur­ten. Daar­bij draagt de enor­me sprawl niet bij aan het om­laag bren­gen van obe­si­ty ra­tes (ex­treem over­ge­wicht­door de gro­te af­stan­den die moe­ten wor­den af­ge­legd, de ve­le uren te­le­vi­sie per­dag of het zit­ten ach­ter de com­pu­ter), ook het ri­ta­lin ge­bruik on­der de jeugd en het aan­tal psy­chische pro­ble­men van ou­de­ren ne­men schrik­ba­rend toe. Fy­siek merk­baar is de Hum­mer in het straat­beeld (bul­let-proof crui­sing), ‘girls and guns’ en sky­walks tus­sen de ge­bou­wen.

 

IV– slow trans­for­ma­ti­on

De enor­me groei van Phoe­nix maakt dui­de­lijk dat er ook naar een an­de­re be­na­de­ring van de stad zal moe­ten wor­den ge­zocht. De snel­le mo­no­to­ne groei van Phoe­nix leidt tot een gro­te frag­men­ta­tie van de stad, so­ci­a­le iso­la­tie van de be­vol­kin­gen een ver­slech­te­ring van de kwa­li­teit van de leef­om­stan­dig­he­den door de toe­ne­men­de ver­vui­ling. Zo wordt de woon-werk af­stand tot het CBD, goed voor een der­de van de werk­ge­le­gen­heid, steeds gro­ter. Slechts een mar­gi­naal deel van de be­vol­king woont nog in of in de di­rec­te om­ge­ving van de CBD. Ook leidt de toe­ne­men­de po­pu­la­tie  voor een ex­plo­sie­ve groei van au­to­be­zit 3 mil­joen men­sen meer be­te­kent hier een toe­na­me­van 2,1 mil­joen au­to’s die de druk op het we­gen­net zal ver­gro­ten en de be­hoef­te­aan par­keer­plaat­sen ex­plo­sief zal doen toe­ne­men. Dit il­lu­streert de ur­gen­tie om op een an­de­re ma­nier na te den­ken over de (her)ont­wik­ke­ling van de stad.

 

In re­ac­tie op dit in­stant ur­ba­nis­me van de sprawl van Poe­nix, be­ar­gu­men­teert Nan El­lin een ver­lan­gen naar In­te­gral Ur­ba­nism (New York, zo­mer 2006). De ex­tre­me func­tie schei­ding die door de on­ein­di­ge sprawl ten op­zich­te van de ste­de­lij­ke voor­zie­nin­gen is ont­staan, de fy­sie­ke angst voor de stad en de leef­om­ge­ving, het ge­brek aan col­lec­ti­vi­teit, zou kun­nen wor­den door­bro­ken door een meer hu­man­een pro-ac­tie­ve be­na­de­ring van stad en ar­chi­tec­tuur. Aan­we­zi­ge kwa­li­tei­ten en ini­a­tie­ven vor­men de ba­sis van ont­wik­ke­ling. De­ze be­na­de­ring wordt in vijf­kwa­li­tei­ten om­schre­ven: -hy­bri­di­ty, -con­nec­ti­vi­ty, -po­ro­si­ty, -au­then­ti­ci­ty,-vul­ne­ra­bi­li­ty, wel­ke zijn in­ge­bed in de be­staan­de ste­de­lij­ke struc­tuur die flow ge­ne­reert. Flow is de ziel of the charac­ter van de plek, de­ze is te be­schou­wen als de ka­ta­ly­sa­to­r­ach­ter de (her)ont­wik­ke­ling van de stad.

Nan El­lin heeft sa­men met haar stu­den­ten van Ari­zona Sta­te Uni­ver­si­ty on­der­zoek ver­richt naar de dy­na­miek van de CBD en de kan­sen voor po­ten­tiële ont­wik­ke­ling­als al­ter­na­tief voor de con­ti­nue sprawl van Phoe­nix (zie: SHA­DE, 2004). In de ont­wik­ke­ling die hen voor ogen staat, is de men­ging van func­ties een be­lang­rij­kis­sue. Wer­ken ge­com­bi­neerd met wo­nen met land­schap­pe­lij­ke kwa­li­tei­ten, maar ook een men­ging van sub­ur­ba­ne kwa­li­tei­ten met land­schap­pe­lij­ke ele­men­ten in een ste­de­lij­ke set­ting (hy­bir­di­ty), lo­ka­le krach­ten in een mon­di­a­le set­ting, SKY-Har­bor in de ach­ter­tuin. His­to­rische kwa­li­tei­ten kun­nen naast nieu­we voort­be­staan, oor­spron­ke­lij­ke be­wo­ners le­ven naast nieu­we. Het plan­pro­ces word­tals we­zen­lijk on­der­deel van de op­ga­ve be­schouwd, bot­tom-up en top-down. Gren­zen ver­va­gen in de­ze be­na­de­ring, waar­in au­then­tie­ke kwa­li­tei­ten wor­den op waar­de ge­schat. De be­na­de­ring is meer punts­ge­wijs in plaats van ge­bieds­ge­richt, meer hu­maan dan me­ga­lo­maan, een aan­ja­ger van ont­wik­ke­lin­gen. In­te­gral Ur­ba­nism is een be­hoed­za­me en in­te­ge­re be­na­de­ring voor de ont­wik­ke­ling van de stad in zijn vol­le breed­te. Het klinkt bijna te uto­pisch...

Een ana­ly­se van de dy­na­miek van CBD wijst uit dat de be­schik­ba­re lo­ca­ties le­gi­tiem zijn, en dat ont­wik­ke­laars par­ti­ci­pe­ren door grond en ge­bou­wen op te ko­pen. Maar er komt nau­we­lijks ont­wik­ke­ling van de grond. Dan rest de vraag wie grijpt de­ze kans of wat zet de­ze ont­wik­ke­ling in gang?

 

Voor­als­nog zijn het de cre­a­tie­ve on­der­ne­mers die de ont­wik­ke­lin­gen in gang dur­ven te­zet­ten, zij het op be­schei­den schaal. Op de 40th/ Camp­bell in Phoe­nix heeft een cre­a­tie­ve on­der­ne­mer een goed lo­pend res­tau­rant ge­o­pend, om ver­vol­gens de­na­bij­ge­le­gen block-bus­ter op te knap­pen tot een tren­dy win­kel an­nex lunch­strip, met een ge­wel­di­ge am­bi­an­ce en gro­te cliëntèle.

+ Related Projects