--> No. 58

Groen & de Stad

Periode 2008 / Project Groen & de Stad / Opdrachtgever Archined / Locatie Rotterdam


In de am­bi­an­ce van de Rot­ter­dam­se Ma­ne­ge wer­den er­va­rin­gen en stra­te­gieën op het ge­bied van de groen en de stad toe­ge­licht. Naast le­zin­gen be­stond het pro­gram­ma uit mi­ni­ses­sies en een kort ge­sprek met de­ci­si­on­ma­kers over nieu­we co­a­li­ties voor groen in en om de stad.

 

‘eco-den­si­ty’

Lar­ry Be­as­ly, voor­ma­lig Di­rec­tor of Plan­ning in Van­cou­ver, trap­te af met de vi­sie van zijn stad: een duur­za­me ont­wik­ke­lings­stra­te­gie ge­ba­seerd op ver­dich­ting en kwa­li­teit. Het uit­gangs­punt is dat het re­a­li­se­ren van een kwa­li­ta­tie­ve, duur­za­me leef­om­ge­ving meer ge­zin­nen naar het stads­hart doet trek­ken. Be­as­ly ci­teer­de Ja­mie Ler­ner (ar­chi­tect en voor­ma­lig bur­ge­mees­ter van Cu­ri­ti­ba): ‘eve­ry ci­ty has to ha­ve a de­sign. A ci­ty wit­hout a de­sign does not know whe­re it is go­ing, does not know how to grow’. De voor­ge­stel­de hoog­bouw­stra­te­gie in Van­cou­ver, is be­doeld als te­gen­han­ger van de sub­ur­ba­ni­sa­tie en biedt plaats aan ge­mix­te leef­stij­len en kwa­li­ta­tie­ve om­ge­vings­kwa­li­tei­ten. Hier­in wordt niets aan het toe­val van de markt over­ge­la­ten. Lei­draad voor ont­wik­ke­ling is de ge­deel­de nieu­we stan­daard voor de in­rich­ting en vorm­ge­ving van pu­blie­ke ruim­ten. De kwa­li­teit ligt ver­bor­gen in een plan­ning ‘down to the hu­man sca­le’: de zorg­vul­di­ge de­tail­le­ring van straat­pro­fie­len, het ge­bruik van plin­ten, de aan­we­zig­heid van voor­zie­nin­gen en pu­blie­ke ruim­tes. De hoog­bouw en pu­blie­ke ruim­tes wor­den be­oor­deeld op be­zon­ning, com­fort en voor­zie­nin­gen zo­dat het ge­heel bij kan dra­gen aan de ont­wik­ke­ling van een duur­za­me leef­ge­meen­schap

‘ra­di­cal new thin­king has to start so­me­whe­re’

Mi­chael Schwar­ze Ro­dri­an wijd­de ver­vol­gens uit over de op­ga­ve waar het Ruhr­ge­bied zich en­ke­le de­cen­nia ge­le­den mee ge­con­fron­teerd zag: de her­ont­wik­ke­ling van 5000 hec­ta­re le­ge bruin­kool­vel­den en ver­la­ten in­du­strie­ge­bie­den. On­der de noe­mer van Re­thin­king de­cli­na­ti­on, lief­de op het twee­de ge­zicht, werd de le­ge ruim­te in­ge­zet als groe­ne dra­ger voor cul­tu­re­le in­ter­ven­ties: ‘green is mo­re than a func­ti­on it needs en­thou­si­asm, re­la­ted to a si­te and should be ba­sed on a vi­si­on’. Het vast­hou­den aan het ont­wik­ke­lings­con­cept, de uit­voe­ring van pro­jec­ten, uit­ge­schre­ven via prijs­vra­gen, en de or­ga­ni­sa­tie van eve­ne­men­ten ge­ne­reer­den be­trok­ken­heid van de ver­schil­len­de over­he­den, de om­wo­nen­den en ten­slot­te ook bij be­drij­ven. Schwar­ze Ro­dri­an, van­af het eer­ste uur be­trok­ken bij de plan­ont­wik­ke­ling van het Em­scher­park, stelt dat de sa­men­wer­king tus­sen de ge­meen­ten daar­bij een voor­waar­de was voor de uit­voe­ring van de grens­over­schrij­den­de pro­jec­ten. Met vol­har­ding, ab­so­luut ge­loof en een lan­ge adem is het voor­ma­li­ge in­du­strie­ge­bied ont­gon­nen tot een ‘me­tro­po­li­taan park’ van in­ter­na­ti­o­naal al­lu­re.

 

‘he­al­thy and sustai­na­ble food for London’

Jen­ny Jo­nes, voor­zit­ter van de Brit­se Green Par­ty heeft een po­li­tie­ke mis­sie met haar Food Stra­te­gy. Voed­sel is zo­wel een mon­di­a­le als een lo­ka­le op­ga­ve, zo stelt Jo­nes. London Food pleit voor een re­duc­tie van ‘foot­mi­les’ (de foot­print van geïmpor­teerd voed­sel voor een me­tro­pool als Lon­den heeft de om­vang van Span­je) door het sti­mu­le­ren van lo­ka­le mark­ten en het be­nut­ten van de re­gi­o­na­le voed­sel­pro­duc­tie. Even­eens pleit Jo­nes voor een ge­zon­de sa­men­le­ving: het te­gen­gaan van food-po­ver­ty zo­als obe­si­tas, het ver­min­de­ren van ons voed­sel­af­val (1/3e van on­ze pro­duc­tie, waar­on­der bij­voor­beeld niet ge­wenste or­ga­nisch krom­ge­groei­de kom­kom­mers) en ge­zon­de­re eet­ge­woon­ten, te be­gin­nen bij school­lun­ches. De­ze lo­ka­le, slim­me in­ter­ven­ties zul­len ui­t­ein­de­lijk ef­fect sor­te­ren op mon­di­a­le schaal. Een plei­dooi voor ‘chan­ging diets’ om te kun­nen voor­zien in een duur­zaam in­ge­rich­te, zelf­voor­zie­nen­de en mul­ti­cul­tu­re­le sa­men­le­ving.

 

‘Gree­ning of a Ci­ty’

Mi­chael Berk­shi­re van het De­part­ment of Plan­ning and De­vel­op­ment Chi­ca­go, ver­tel­de dat duur­zaam en groen bou­wen het of­fi­ciële be­leid is bij de her­struc­tu­re­ring in Chi­ca­go. Het uit­gangs­punt is dat de stad haar am­bi­ties se­ri­eus neemt en zich­zelf als voor­beeld stelt. De pi­lots heb­ben met el­kaar ge­meen dat ze ver­taald zijn in zicht­ba­re pro­jec­ten. De fo­cus op één as­pect maakt de re­a­li­sa­tie van pro­jec­ten over­zich­te­lijk en ef­fec­tief. In 2000 werd het eer­ste groen­pro­ject op­ge­le­verd: the Ci­ty Hall Green Roof, een na­tuur­lijk kli­maat­be­heer­sings­sys­teem en groe­ne stadsoa­se. Een an­der in­te­res­sant ini­ti­a­tief is de ver­snel­de bouw­re­gel­ge­ving voor duur­za­me be­drij­vig­heid. Kroon­ju­weel van ‘gree­ning the ci­ty’ is het Mil­le­ni­um­park, een pri­va­te in­ves­te­ring, ge­re­a­li­seerd op het dak van een me­tro­sta­ti­on en par­keer­ga­ra­ge, be­plant met oor­spron­ke­lij­ke ve­ge­ta­tie en voor­zien van een cul­tu­reel pro­gram­ma. De zorg voor de hui­di­ge stad, zo stelt Mi­chael Berk­shi­re, ver­taald zich naar een duur­za­me leef­om­ge­ving voor toe­kom­sti­ge ge­ne­ra­ties.

 

‘5 sug­ges­ties voor een groe­ne ste­den’

“Een stad zon­der groe­ne, be­reik­ba­re om­ge­ving heeft geen toe­komst in een hoog­waar­di­ge eco­no­mie”, zo stelt Adri­aan Geu­ze. Op vijf ver­schil­len­de schaal­ni­veaus doet Geu­ze sug­ges­ties voor een groe­ne stad: (1) Een plei­dooi voor de her­uit­vin­ding van de straat als ver­bin­ding met de om­ge­ving, het uit­zicht, de sei­zoe­nen en de sa­men­le­ving. (2) Par­ken heb­ben een goed ver­haal en ster­ke ran­den no­dig om op­ti­maal te kun­nen func­ti­o­ne­ren. (3) De tuin, ali­bi voor het ‘zijn’ en het sta­tus­sym­bool van sub­ur­bia, is fun­da­men­teel voor so­ci­a­le in­ter­ac­ties. (4) In­cor­po­reer be­we­ging als li­fe­sty­le in het ont­werp voor de bui­ten­ruim­te. En tot slot (5): maak het land­schap toe­gan­ke­lijk voor ei­gen ge­bruik, in­ter­pre­ta­tie en kwa­li­teit. De Ne­der­land­se plan­nings­tra­di­tie heeft ons ont­heemd van het land­schap en heeft on­ze ei­gen vi­sie daar­op ont­no­men. Het land­schap is let­ter­lijk en fi­guur­lijk ver van ons ver­wij­derd.

 

‘Green in need of po­wer’

On­der­tus­sen telt Rot­ter­dam haar ze­ge­nin­gen. Dat zijn er veel. Rot­ter­dam is im­mers de groen­ste van de gro­te ste­den in Ne­der­land en vol­gens het Groot Groen On­der­zoek zijn de Rot­ter­dam­mers te­vre­den. Met het  Bo­menstruc­tuur­plan en het Hand­boek Rot­ter­dam­se Stijl en de re­sul­ta­ten van ex­tern ver­rich­te on­der­zoe­ken, waar­on­der ‘Parkana­ly­se Rot­ter­dam’ en ‘Stand van het Ge­was’, pro­beert de ge­meen­te het groen nog be­ter in haar vin­gers te krij­gen. Daar­naast wordt Rot­ter­dam ge­pro­moot als kli­maat­neu­tra­le stad (Rot­ter­dam Cli­ma­te Ini­ti­a­ti­ve). Tij­dens het sym­po­si­um werd dit ge­vierd met de on­der­te­ke­ning van het con­ve­nant voor een ‘he­a­ling en­vi­ron­ment’ op het dak van het Eras­mus Me­disch Cen­trum.


Met de uit­no­di­ging van toon­aan­ge­ven­de spre­kers voor dit sym­po­si­um il­lu­streert Rot­ter­dam haar am­bi­ties. De vraag is na­tuur­lijk hoe de bood­schap ‘green in need of po­wer’ be­klijft in de­ze stad. Voor Rot­ter­dam valt er nog veel te le­ren uit de ver­ta­ling van de ge­pre­sen­teer­de am­bi­ties in lan­ge ter­mijn vi­sies, be­leid, plan­nen en pro­jec­ten.

Maar of het nu gaat om een duur­za­me ont­wik­ke­lings­vi­sie of een wer­ke­lijk groe­ne en ge­zon­de stad, een de­bat over de be­te­ke­nis van de­ze re­fe­ren­ties voor Rot­ter­dam werd op de­ze dag he­laas niet ge­voerd.

+ Related Projects